Teresita

Teresita og aðrar smásøgur kom út í 1966. Læraraskúlanæmingar høvdu týtt søgur úr ymsum londum. Næmingafelag Føroya Læraraskúla gav út.

 

Tað er nógv at velja í, tá eg skal skriva um eitt barnabókaminni. Eg kundi skrivað um pappkassarnar á ovastaloftinum hjá abba mínum. Abbi hevði nakrar bókakassar á loftinum, sum mammubeiggi mín átti. Kassarnir, sum hann hevði lagt eftir seg, tá hann 17 ára gamal fór í skúla í USA, vóru fullir av dreingja- og ungdómsbókum sum De Fem, Kim og Jan. Tað var fjálgt og ljóst á ovastaloftinum, og eg minnist kensluna at sita millum pappkassarnar og velja eina nýggja bók at lesa. Onkuntíð hevði eg lisið hálva bók, áðrenn eg kom niður av loftinum. Eg haldi, at eg var eini tólv ár, tá eg las allar tær bøkurnar. Kim loysti altíð gáturnar, De Fem megnaðu allar avbjóðingar, og Jan fekk greiðu á øllum dulsmálum.

Eg kundi eisini skrivað um Søguna um tað blóðreyða súreplið. Um mannin í teinuta klædninginum, sum góðtrúgvin keypir eitt súrepli frá fruktseljaranum og veit ikki av, at súreplið er úr plasti. Føroyska týðingin hjá Paula Nielsen kom út í 1974, og eg rokni við, at foreldrini hava lisið hana fyri mær, tá eg var heilt lítil. Eg eigi framvegis bókina. Ryggurin er slitin av, men myndirnar og orðini sita framvegis líka væl, og eg havi lisið hana aftur og aftur fyri mínum egnu børnum. Søgan er ein hurlivasi av tilvildarligum hendingum, sum ganga upp í eina hægri eind, og blóðreyða súreplið í bakgarðinum hjá fruktsøluseljaranum endar við at liggja á júst sama stað, sum maðurin í teinuta klædninginum legði grøna plastsúreplið. Alt endar gott, alt hongur saman, og alt gevur meining.

Men eg fari heldur at skriva um eina bók, sum fyri meg var tað øvuta av dreingjabókunum og blóðreyða súreplinum. Eg las nógv, tá eg var millum 11 og 14 ára gomul. Tá eg var liðug við loftið hjá abba og hillarnar hjá foreldrunum, fór eg á bókasavnið. Ein dagin lænti eg eina bók við fleiri stuttum søgum. Teresita og aðrar smásøgur var heitið á bókini, og eg las fyrstu stuttsøguna sama dag, sum eg lænti bókina. Eg minnist, hvussu sovikamarið hjá mær sá út, tá eg las, og út frá tí kann eg meta, at eg havi verið um 13 ára gomul. Læraraskúlanæmingar høvdu týtt søgurnar í savninum, men tað gav eg mær ikki far um tá.

Fyrsta stuttsøgan eitur “Bókin” eftir Narayan Sitaram Phadke (1894-1978). Søgan er um indisku gentuna Parvati, sum er hugtikin av bókstøvum. Hon uppdagar, at bókstavir kunnu setast saman til orð, og hon savnar allar lepar við bókstøvum, sum hon finnur. Hon er dóttir fátækan bónda, sum lovar hana burtur til ein líka fátækan ungan drong í bygdini. Tey giftast, men Parvati hevur lært at lesa og er altíð orðsvong. Maðurin arbeiðir á markini og er ikki serliga framtakshugaður, men hann fer væl við konu síni, og einferð hann skal í býin at keypa, spyr hann hana, hvat hon ynskir sær. Eina bók, sigur hon. Hann skilir ikki lesihugin, men fyri at gleða hana, keypir hann eina viðmælda bók. Eina bók við gomlum søgnum um gudar og menniskju. Og um sterkar kvinnur, sum velja sína egnu lagnu.

So far so good. Og nú væntaði eg sjálvandi, at søgan fór at enda við einum uppbyggiligum enda. Hetjan fór at loysa støðuna og vinna á avbjóðingum. Alt fór at hanga saman. Parvati hevði uppdagað bókstavirnar, ein góðseigaradóttir hevði lært hana at lesa, maðurin keypti henni eina bók, og nú fór alt at enda væl og ganga upp í eina hægri eind. Tað, sum veruliga hendi í søguni, var, at bókin um sterku gudakvinnurnar læt eyguni upp á Parvati. Hon sær dovinskapin hjá manninum, hon sær vónloysi í gerandisdegnum, og hon sær unga mannin við brunnin, sum hon heldur vil hava. Og so verður hon svøk. Í náttarmyrkrinum brennir hon bókina, so bara eitt petti av permuni er eftir, og morgunin eftir sópar maðurin permuna burtur saman við øskuni.

So var søgan liðug.

Og ein nýggj kensla byrjað.

 



Aftur